NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İngiliz haber ajansı Reuters’a İran’daki savaş, Ukrayna ve Rusya arasında devam eden savaş ile NATO’nun tepki ve önceliklerine ilişkin açıklamalarda bulundu. İran’dan atılan bir balistik mühimmatın NATO üyesi Türkiye’nin hava sahasında tehdit oluşturması ve bu konunun ne kadar ciddi görüldüğü konusunda bir soruya Mark Rutte, “Daha önce de ifade ettiğimiz üzere bunu net bir şekilde kınıyoruz. Bildiğiniz üzere NATO’nun hava ve füze savunma sistemi bu füzeyi etkisiz hale getirebildi ve bu da çok önemliydi. Bu aynı zamanda, NATO topraklarının her bir santimetresini 360 derecelik bir yaklaşım ile koruyacağımızı net bir şekilde ortaya koyuyor. Askeri güçlerimiz, sürekli olarak bu görev üzerinde çalışıyor. Fakat bu olay, tabii olarak ciddi ve kesinlikle kınanması gereken bir olaydır” cevabını verdi.
Rutte, mühimmatın kim tarafından ateşlendiği ve hedefin ne olduğuna ilişkin detayların sorulması üzerine, “Bunu bir röportaj sırasında açıklamam mümkün değil, fakat bu net bir şekilde ciddi bir olaydı” dedi.
Rutte’den 5. Madde açıklaması
NATO Genel Sekreteri, kolektif savunma ilkesini içeren NATO’nun 5. Madde’sinin devreye girmesiyle birlikte NATO’nun kendisini İran ile savaşta bulma riskine ilişkin olarak, “Burada 5. Madde’nin söz konusu olduğunu düşünmüyorum ve kimse de 5. Madde’den bahsetmiyor. En önemlisi dün hasımlarımız, NATO’nun ne kadar güçlü ve teyakkuzda olduğunu, hatta Orta Doğu’daki durum nedeniyle cumartesi gününden bu yana daha da teyakkuz halinde olduğunu gördüler. Dolayısıyla güçlerimizin iş başında olduğunu görüyor, biliyor ve hissediyorlar” diye konuştu.
İran’la savaş başlatma kararını savundu
NATO ittifakının hemen yanında büyük çaplı bir savaş başlamasına rağmen adımları nedeniyle ABD Başkanı Trump’ı desteklemesine ilişkin soruya cevabında ise Rutte, “Eğer Başkan bunu yapmamış olsaydı riskler ne olurdu? Bildiğimiz şey, İran’ın nükleer kapasite elde etmeye çok yaklaşmış olduğuydu. Aynı zamanda füze kapasitesi de geliştiriyordu. Bu sadece Orta Doğu için değil, İsrail için de bir tehdit olurdu. İsrail için varoluşsal bir tehdit haline gelebilirdi. Ama aynı zamanda Avrupa için de bir tehdit olurdu” ifadelerini kullandı.
Rutte, “Elbette bunun bazı olumsuz tarafları olabilir. Bu nedenle bizim yapmamız gereken şey, NATO topraklarının her bir santimetresini savunmaya hazır olmak. Şu anda yaptığımız şey de bu” şeklinde konuştu.
ABD ve İsrail’in operasyon çerçevesindeki nihai hedefinin ne olduğuna ilişkin soru üzerine NATO Genel Sekreteri Rutte, “İran’ın bundan sonra komşularına, İsrail’e, Orta Doğu’ya ve Avrupa’ya ölümcül bir tehdit oluşturmaması gerekir. Aynı şekilde İran’ın terör faaliyetleri yoluyla, kaos ve terör ihraç ederek temelde tüm dünyaya, özellikle de özgür dünyaya, Batı dünyasına ve Orta Doğu’ya istikrarsızlık yaymasının engellenmesi gerekiyor” dedi.
“NATO, güç projeksiyonu platformu görevi görüyor”
NATO’nun operasyona dahil olmamakla birlikte NATO müttefiklerinin ABD’ye önemli destek sağladıklarını söyleyen Mark Rutte, “NATO, bir anlamda ABD için bir güç projeksiyonu platformu görevi görüyor. Çünkü Avrupa müttefikleri olmadan ABD’nin İran’a karşı bu harekatı başlatması çok zor olurdu. Almanya Şansölyesi ve diğer birçok liderin açıklamalarını duydunuz. ABD’nin bu tür kritik destek imkanlarından istifade etmesine imkan tanıyorlar. Fakat bunun dışında biz doğrudan operasyona dahil değiliz” diye konuştu.
“İran’ın Rusya’ya destek vermesi zorlaşacak”
NATO Genel Sekreteri, İran’da yaşananların Ukrayna’daki savaşa etkilerine ilişkin olarak, “İran artık bu harekatla meşgul olduğu için Rusya’ya destek vermesinin de zorlaşacağını düşünüyorum. Bu da açıkçası Rusya açısından olumsuz bir durum. Bizim için ise iyi haber” dedi.
“Mühimmat üretimi, birkaç yıl öncesine göre altı kat arttı”
Ukrayna ve İran’daki savaşlar nedeniyle artan savunma füzesi talebine ilişkin olarak Mark Rutte, “ABD Başkanının geçen yıl nisan veya mayıs ayında üç başkanlık kararnamesi imzaladığını gördük. Amaç, ABD’deki savunma sanayi altyapısının önünü açmak ve mümkün olduğunca hızlandırmaktı. Aynı zamanda ABD ve Avrupa şirketleri arasında transatlantik iş birliğinin birçok örneğine şahit oluyoruz. Örneğin Almanya’nın güneyinde bir fabrikanın hava savunma ve füze savunma sistemleri için önleyici füzeler üretmesi. Ama elbette daha fazlasına ihtiyacımız var” diye konuştu.
Mark Rutte, “Mühimmat üretimi konusunda önemli ilerleme kaydettik. Mühimmat üretimi, birkaç yıl öncesine göre altı kat arttı. Bunun nedeni, Ukrayna’nın Rusya’ya karşı savaşta buna ihtiyaç duymasıydı. Ama mühimmat üretiminde yaptığımız şeyi, diğer büyük savunma sistemleri için de yapmamız gerekiyor” ifadelerini kullandı.
Rutte’den İspanya’nın NATO’ya katkılarına vurgu
ABD Başkanı Donald Trump’ın İspanya’yı NATO’nun savunma harcamalarındaki yüzde 5 hedefine bağlı olmama ve askeri operasyonunu desteklememe suçlamalarıyla ticaret ambargosu ile tehdit etmesine ilişkin soru üzerine Rutte, “Öncelikle şunu söylemek isterim. İspanya (yüzde 5 hedefinin kabul edildiği Lahey’de) zirve deklarasyonunu imzaladı. İspanya ile tartışma şu noktada: Onlar, hedeflenen askeri kapasitelere katıldıklarını söylüyorlar, fakat bunu daha düşük bir savunma harcamasıyla yapabileceklerini düşünüyorlar” şeklinde konuştu.
Kendilerinin bunun mümkün olduğuna inanmadıklarını söyleyen Mark Rutte, “Yine de İspanya’yı övmek isterim. Çünkü NATO’nun birçok operasyonunda İspanyol birlikleri görev yapıyor. Örneğin şu anda Türkiye’de konuşlu bir Patriot hava savunma sistemi var. Bu sistem, ABD’nin Türkiye’deki kritik çıkarlarını koruyor. Ve 10 yıldır orada görevde” dedi.
Rutte, NATO’nun bir demokrasiler ittifakı olduğunu ve görüş ayrılıklarının normal olduğunu ifade etti.
