ABD-İran hattındaki tehlikeli restleşmede diplomasi masası daha kurulmadan çatırdadı.
İstanbul’da planlanan görüşmelerin yeri ve formatı değişti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile nükleer konulu görüşmelerin cuma günü saat 10’da Umman’da yapılacağını duyurdu.
Beyaz Saray’dan bir yetkili de görüşmelerin yeri ve saatini doğruladı.
ABD’Lİ YETKİLİ: GÖRÜŞME CUMA GÜNÜ UMMAN’DA
ABD basınının ABD’li yetkililere dayandırdığı haberinde ise Arap ve Müslüman liderlerİn devreye girerek Trump yönetimine Amerika’nın görüşmelerden çekilmesi tehdidini hayata geçirmeme çağrısında bulunduğu ve bunun üzerine ABD’nin Umman’da görüşmeyi kabul ettiği belirtiliyor.
Axios’a konuşan üst dizey bir ABD’li yetkili, “İran ne diyor bir kulak vermemizi istediler. Biz başarı şansı konusunda şüphe ile bakıyoruz” derken bölgeden en üst düzeylerde 9 ülkeden Beyaz Saray’a bir mesaj ilettiği ve İran’la Umman’da görüşmelerin yapılması yönünde çağrıda bulunduklarını belirtti.
Bir diğer ABD’li yetkilinin ise Trump yönetiminin bölgedeki müttefiklerini duyduğu saygıdan bu görüşmeyi gerçekleştireceği ve diplomasiye devam etmeye karar verdiği ifade ediliyor.
TRUMP: HAMANEY ENDİŞELENMELİ
ABD Başkanı Trump, NBC News kanalına verdiği röportajda, İran’la müzakereler konusunda açıklamalarda bulundu.
Trump, müzakerelerin nerede yapılacağı konusunda ortaya çıkan belirsizliğe ilişkin soruları yanıtlarken “Onun (Hamaney’in) çok endişelenmesi gerek. Evet, endişelenmesi gerek. Bildiğiniz gibi onlar bizimle müzakere ediyorlar.” dedi.
Trump, “O ülke (İran) şu anda bizim yüzümüzden karışıklık içinde. Oraya girdik, nükleer programlarını yok ettik. Orta Doğu’da barış sağlandı. Eğer nükleer programlarını yok etmeseydim Orta Doğu’da barış olmazdı çünkü Arap ülkeleri bunu asla yapamazdı. İran’dan çok korkuyorlardı.” değerlendirmesinde bulundu.
“ABD YER VER FORMATIN DEĞİŞMESİNİ REDDETTİ” İDDİASI
Axios haber platformu iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, Washington yönetiminin, İran’ın görüşmelerin İstanbul yerine Umman’da ve yalnızca ikili formatta yapılması yönündeki talebini geri çevirdiğini ve görüşmelerin iptal edildiğini yazmıştı.
AA muhabirine bilgi veren İranlı diplomatik kaynak, ABD ile müzakere öncesi temasların kötüleştiğini ve görüşmelerin cuma günü yapılmayabileceğini ifade etmişti.
TAHRAN: BASKILARA BOYUN EĞİLMEYECEK
Katar basınına konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, ABD’nin cuma günü yapılması planlanan görüşmenin yerinin ve formatının değiştirilmesini reddettiği yönündeki çıkan haberlere değinerek, bunun ABD’nin sürece yönelik ciddi olmadığını gösterdiğini söyledi.
Yetkili, “Nükleer dosya dışındaki hiçbir konuda müzakereyi kabul etmeyeceğiz. Görünen o ki, diplomasinin karşıtı olan ve sertlik yanlısı çevreler, ABD’nin müzakerelere ilişkin karar alma sürecinde giderek daha etkili hale geliyor” ifadelerini kullandı.
Lübnan basınının İranlı bir kaynağa dayandırdığı haberde ise İran’ın müzakereye hazır olmayı sürdürdüğü belirtilerek, ABD ile yapılacak muhtemel görüşmelerde nükleer dosya çerçevesi dışındaki konuların gündeme getirilmesine izin verilmeyeceği vurgulandı. Kaynak ayrıca, üzerinde uzlaşılan müzakere formülü ve çerçevesinin değiştirilmesine yönelik baskılara boyun eğilmeyeceğini ve bu yöndeki girişimlere yanıt verilmeyeceğini ifade etti.
RUBİO: YERİ NETLEŞTİRMEK İÇİN ÇALIŞIYORUZ
Konuyla ilgili son açıklama ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan geldi. Rubio, İran’la görüşmelerin nerede yapılacağını netleştirmek için hala çalıştıklarını belirtirken, “Eğer İranlılar Cuma günü görüşmek isterse biz hazırız” dedi.
Rubio ayrıca, müzakerelerin anlamlı bir sonuca ulaşabilmesi için balistik füzeler konusunun da görüşmelere dahil edilmesi gerektiğini söyledi.
ABD VE İRAN’IN TALEPLERİ FARKLI
Amerika Birleşik Devletleri’nin talepleri arasında İran’daki zenginleştirilmiş uranyumun tamamen ülke dışına çıkarılması bulunuyor.
İkinci olarak da balistik füze programının sınırlandırılması ve bölgedeki İran destekli güçlere sağlanan kaynağın sona ermesi.
Reuters haber ajansına konuşan İranlı bir yetkiliye göre ise İran, müzakerelerin kapsamını da daraltma hedefinde. Tahran’ın talebi, bölge ülkeleri olmadan yalnızca Washington yönetimiyle ikili bir müzakere masası oluşturmak. İkincisi ise nükleer program dışında başka hiçbir konuyu ele almamak.
YİNE ARAKÇİ VE WİTKOFF MASADA OLACAK
Amerikan tarafından masaya oturacak isimlerin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Başkan Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın olacağı belirtiliyor.
İran tarafındansa Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve beraberindeki heyet katılacak.
KISA SÜRELİ GERİLİM YAŞANDI
Ancak gerilim daha müzakere başlamadan İran kıyılarına 800 kilometre uzaklıkta tırmandı. Amerikan Merkez Komutanlığı, USS Abraham Lincoln Gemisi’nden kalkan bir F-35 savaş jetinin İran dronunu düşürdüğünü açıkladı.
İran’ın yarı resmi haber ajansı Fars ise Şehit-139 tipi dronun keşif ve gözetleme görevini başarıyla yerine getirdiğini duyurdu.
Amerikan Bayraklı bir ticari gemi de İran Devrim Muhafızları tarafından tehdit edildi. Centcom’a göre, gemiye motorunu kapatması emri verildi. Ancak gemi rotasına tam gaz devim etti.
Bölgedeki Amerikan savaş gemilerinden biri ticari gemiye güvenli noktaya kadar eşlik etti.
